Šta je karling i kako objasniti pravila ovog sporta koji će biti aktuelan narednih dana?

Karling je timski sport koji se igra na ledu, sport u kojem se dve ekipe smenjuju u klizanju kamenova od granita ka meti – poznatoj kao ''kuća''. To je olimpijski i paraolimpijski zimski sport, sa disciplinama za žene, muškarce, mešovite parove i mešovite ekipe u kolicima.

Tradicionalne karling ekipe čine četiri igrača, dok se varijanta mešovitih parova sastoji od dva igrača – jedne žene i jednog muškarca. U ženskom, muškom i karlingu u kolicima, ekipe mogu imati i petog igrača, poznatog kao zamena (Alternate). Svaka ekipa imenuje skipa (kapitena tima) i vice-skipa.

Uloga skipa je da vodi igru ekipe i on se nalazi u kući na strani gde se boduje. Vice-skip preuzima dužnosti skipa kada skip izvodi svoje kamenove.

U ekipnom karlingu, svaki igrač izvodi po dva kamena, uzastopno, u svakom endu (rundi) naizmenično sa protivnikom. Svaka ekipa koristi set od osam kamenova iste boje drške – crvene ili žute na takmičenjima Svetske karling federacije.

Pozicije u igri poznate su kao lead, second, third i fourth (prvi, drugi, treći i četvrti igrač po redu). ''Lead'' izvodi prva dva kamena. ''Second'' izvodi treći i četvrti kamen. ''Third'' izvodi peti i šesti kamen, a ''fourth'' poslednja dva kamena. Skip obično igra na poziciji ''fourth'', ali to nije obavezno.

U mešovitim parovima, obe ekipe izvode po pet kamenova. Svaki end počinje sa po jednim unapred postavljenim kamenom za svaku ekipu, pa je moguće osvojiti šest poena u jednom endu. Jedan igrač izvodi prvi i peti kamen, dok drugi igrač izvodi drugi, treći i četvrti kamen.

Teren za igru

Karling se igra na dugoj, posebno pripremljenoj ledenoj stazi koja se naziva ''sheet''.

Teren je dužine 45.7 metara i maksimalno pet metara širine. Na svakom kraju ''sheeta'' nalaze se dva kruga nalik meti, poznata kao kuće. Svaka kuća se sastoji od četiri kruga koji pomažu da se odredi koji su kamenovi najbliži centru, koji se naziva dugme (button).

Bodovanje i osnove igre

Ekipa osvaja jedan poen za svaki svoj kamen koji se nalazi u kući ili je dodiruje, a koji je bliži centru od bilo kog kamena protivničke ekipe. Samo jedna ekipa može osvojiti poene u jednom endu. Ako nijedan kamen ne dodiruje kuću na kraju enda, poeni se ne dodeljuju – to se naziva prazan end (blank end).

Po dva gumena odbojnika (''hack'') su postavljena na krajeve igrališta. Ekipe se smenjuju u izvođenju kamenova iz ''hacka'' na jednom kraju ''sheeta'' ka kući na suprotnom kraju. Igrač mora da pusti kamen pre hog linije da bi se smatrao važećim. Kamenovi koji ne pređu hog liniju na strani bodovanja uklanjaju se iz igre. Kada se end završi, sledeći end se igra u suprotnom smeru.

Nakon što su svi kamenovi izvedeni ka kući, sami igrači računaju rezultat.

Karling se igra kroz deset endova, ali se u nekim formatima i takmičenjima taj broj smanjuje na osam. Ekipe mogu predati meč i pre predviđenog broja endova, u skladu sa pravilima takmičenja. Ekipa sa najviše poena pobeđuje meč.

Izvlačenje poslednjeg kamena (Last Stone Draw)

Pre početka utakmice, ekipe odlučuju ko će imati takozvani ''čekić'', odnosno prednost poslednjeg kamena. Na šampionskim takmičenjima to se odlučuje izvođenjem kamena ka centru kuće – po dva igrača iz svake ekipe pokušavaju da postave kamen što bliže centru. Jedan kamen se izvodi u smeru kazaljke na satu, a drugi u suprotnom smeru, a zatim se meri udaljenost kamena od centra. Ovaj proces se naziva Last Stone Draw (LSD).

Ekipa koja ima prednost poslednjeg kamena izvodi poslednji kamen u endu, što joj daje prednost da osvoji makar jedan poen i potencijalno dobije taj end. Kada ekipa osvoji poene, gubi prednost poslednjeg kamena, koja prelazi na protivničku ekipu u sledećem endu.

Ekipe uglavnom teže da osvoje više od jednog poena u endu, pa ponekad namerno ostave end praznim, tako da nijedan kamen ne ostane u kući. Na taj način zadržavaju čekić za sledeći end. Međutim, u mešovitim parovima, prazan end znači da čekić prelazi protivničkoj ekipi.

Power Play

U mešovitim parovima, ekipe imaju pravo da iskoriste ''power play'' jednom tokom meča. Da bi se ''power play'' koristio, mora se najaviti na početku enda, od strane ekipe koja odlučuje o postavljanju unapred pozicioniranih kamenova.

U većini endova, unapred postavljeni kameni se postavljaju tako da ekipa sa prednošću poslednjeg kamena započne end sa jednim kamenom u zadnjem delu kruga od četiri stope (npr. crveni), dok ekipa bez te prednosti započinje sa centralnim gardom (npr. žuti).

Kada se koristi ''power play'', unapred postavljeni kamenovi se pomeraju ka jednoj strani i postavljaju kao bočni gard (npr. žuti) i kamen iza njega, sa zadnjim delom kamena na liniji nišana, odnosno ''tee liniji'' (npr. crveni).

Vreme trajanja igre

Prosečna utakmica šampionskog karlinga traje do tri sata. Ekipe imaju ograničeno vreme za razmišljanje, u zavisnosti od discipline i broja endova. U tradicionalnim mečevima od deset endova, svaka ekipa ima 38 minuta vremena za razmišljanje. To se smanjuje na 30 minuta u mečevima od osam endova. Ekipe u karlingu u kolicima imaju 38 minuta za meč od osam endova, dok mešoviti parovi imaju 22 minuta.

Oprema

Za igranje karlinga potreban je set kamenova kružnog oblika, napravljenih od posebne vrste granita, težine gotovo 20 kilograma svaki.

Svaki igrač ima svoju četku i poseban par karling cipela, sa jednim đonom koji prianja uz led i jednim klizavim đonom – takozvanim slajderom – kako bi mogao da klizi prilikom izvođenja kamena. ''Gripper'' je gumeni dodatak koji se skida, štiti ''slider'', održava ga čistim i omogućava stabilnost na ledu.

Udarci (šutevi)

Postoje tri osnovne vrste udaraca u karlingu – gard, draw i take-out – ali postoje brojne varijacije.

Gardovi se izvode ispred kuće, u zonu slobodnih gardova – prostor između hog linije (poprečna linija na ledu, udaljena 10 metara od centra kuće) i kuće – kako bi zaštitili kamene u kući.

Draw udarci su namenjeni da kamen dođe do kuće i zauzme poziciju za bodovanje.

Take-out udarci služe za izbacivanje kamenova iz igre.

Dok je u kretanju, kamen se savija (karluje) preko leda. Prilikom izvođenja, igrači okreću kamen u smeru kazaljke na satu ili suprotno. Rotacijom i klizanjem po ''izbrazdanom'' ledu, igrači imaju veću kontrolu nad mestom gde će se kamen zaustaviti.

Čišćenje (sweeping)

Svrha čišćenja je blago zagrevanje površine leda po kojoj kamen klizi. To se postiže snažnim pritiskom četke na led.

Čišćenje može produžiti putanju kamena – dobro čišćenje može omogućiti kamenu da pređe dva do tri metra više. Takođe može smanjiti zakrivljenje i učiniti putanju kamena pravolinijskijom.

Vikanje

Često se mogu čuti povici poput „Hurry! Hard!“. Zbog dužine terena, igrači često viču kako bi komunicirali sa saigračima. Ipak, neke ekipe ne viču, već koriste sistem ručnih signala razvijenih za igru.

Karling u kolicima

Karling u kolicima namenjen je osobama koje ne mogu da hodaju ili mogu da hodaju samo na kratkim razdaljinama. 

Karling u kolicima je mešovita ekipna disciplina, što znači da svaka ekipa mora imati i muške i ženske igrače. Izvođenje kamenova može biti olakšano upotrebom posebnih štapova, a čišćenje leda se ne koristi.

.....

Mešoviti parovi u karlingu otvorili su takmičenje na aktuelnim Olimpijskim igrama u Milanu i Kortini i to dva dana pre ceremonije svečanog otvaranja.

Turnir u muškoj konkurenciji počeće 11. februara i trajaće do 21. februara, a u ženskoj je početak zakazan za 12. februar, a finale za 22. februar.

U periodu od 11. do 19. februara kod muškaraca će trajati grupna faza gde će svako igrati protiv svakoga, a 19. februara će na programu biti polufinale. I kod dama je isti sistem.

Mešoviti parovi će svoje mečeve igrati od 4. do 9. februara, kada će biti održano i polufinale, a dan kasnije borba za treće i prvo mesto.

Spisak zemalja učesnica:

Muškarci

Kanada, Kina, Češka, Nemačka, Velika Britanija, Italija, Norveška, Švedska, Švajcarska, SAD

Žene

Kanada, Kina, Danska, Velika Britanija, Italija, Japan, Južna Koreja, Švedska, Švajcrska, SAD

Mešoviti parovi

Kanada, Češka Estonija, Velika Britanija, Italija, Norveška, Južna Koreja, Švedska, Švajcarska, SAD.